رازهاى نهفته در هفت تپه


سرويس گردشگرى :محوطه باستانى هفت تپه در حدود ۱۵ كيلومترى جنوب شرقى شهر شوش واقع شده و همانطور كه از نام آن پيداست از تپه هاى متعددى تشكيل شده است. گستردگى اين محوطه باستانى باعث جلب توجه كاوشگران مختلف قرار گرفته است. اولين عمليات حفارى به سرپرستى عزت الله نگهبان در سال ۱۳۴۴ در اين محل آغاز گرديد كه تا سال ۱۳۵۷ ادامه يافت. بررسى هاى سطح الارضى كه قبلاً در اين ناحيه انجام شده بود، گوياى اين مسأله بود كه اين محوطه گسترده باستانى فقط در دوره محدودى مسكونى بوده است. در هنگام تسطيح زمين و راه سازى توسط بولدوزرها،قسمتى از يك ديوار خشتى و طاق آجرى در اين منطقه نمايان گرديد. اين محل توسط هيأت حفارى به عنوان نقطه شروع كار انتخاب شد.با ايجاد شبكه اى كه داراى خانه هاى ۱۰*۱۰ متر عمليات حفارى از اين محل به سمت جنوب ادامه پيدا  كرد. خاك هاى ناشى از حفارى در قسمت شمال غربى محوطه، در مجاورت تپه اى كه مجموعه آرامگاه ها بر روى آن واقع شده، انباشته شده اند. با ادامه كاوش در طول فصل هاى بعدى، ترانشه هاى متعددى به ابعاد ۱۰ *۱۰ متر حفارى شدند كه تعداد آنها مجموعاً حدود ۱۵۰ ترانشه مى باشد. در ابتدا تمركز كار بر روى آزادسازى دو آرامگاهى بود كه در شمالى ترين بخش حفارى واقع بودند. آرامگاه بزرگتر توسط عزت الله نگهبان آرامگاه تپتى آهار و ملكه او ناميده شده است. اين فرضيه به جهت ذكر نام پادشاه مذكور در متن سنگ نوشته اى است كه در حياط مجموعه پيدا شده است. در آرامگاه سكوى بزرگى ايجاد شده كه توسط ديوارچه هاى كوتاهى به سه بخش تقسيم مى شده است. در بخش شمالى هفت اسكلت قرار داشته، بخش ميانى كه كوچكتر از دو بخش ديگر است، بدون اسكلت و بخش جنوبى داراى دو يا سه اسكلت بوده است. در پاى سكو در جنوبى ترين قسمت آرامگاه، مجاور درب ورودى تعداد ده اسكلت بصورتى بى نظم بر روى هم قرار داشتند. به اين ترتيب مجموعاً حدود ۲۱ اسكلت در معبد پيدا شده اند. تقسيم بندى سكوى آرامگاه به بخش هاى مختلف خود گواه اينست كه اين مقبره براى تدفين اشخاص متعددى ساخته شده و احتمالاً يك آرامگاه شاهى نمى باشد. وجود اسكلت هاى متعدد بر روى سكو و انباشته كردن اسكلت هاى قديمى در گوشه آرامگاه نيز اين مسأله را تأييد مى كند. با توجه به اكتشافاتى كه در نقاط مختلف منطقه انجام شده است، درب ورودى آرامگاه پس از هر تدفين با سنگ يا آجر بسته و در هنگام تدفين هاى بعدى مجدداً باز مى شده است. اشياى يافته شده در آرامگاه هفت تپه بسيار ساده بوده و اين امر نشان دهنده اين است كه اسكلت هاى مزبور به افرادى عادى تعلق داشته اند. تنها يك جام سفالى ته دكمه اى در آرامگاه پيدا شده كه مسلماً نمى تواند نشانگر اشياى يك مقبره شاهى باشد. همچنين ابعاد آرامگاه در مقايسه با مقبره هاى شاهى بسيار كوچك مى باشد. بر طبق گزارش حفارى ديوارهاى آجرى هر دو آرامگاه توسط ديوار قطور خشتى احاطه شده بودند. قسمت عمده اى از اين ديوار خشتى در سمت شمالى آرامگاه ها توسط بولدوزر در هنگام تسطيح محوطه براى جاده سازى از بين رفته بود و پس از حفارى مشخص شد كه فقط ارتفاع كمى از آن در حدود ۶۰-۴۰ سانتيمتر باقى مانده است. در طرف شرقى آرامگاه ها مجموعه اى از ساختمان هاى كوچك كشف شده كه نگهبان آنها را به عنوان خانه هاى مسكونى مربوط به دوران هاى پارتى و ساسانى ذكر مى كند. با توجه به اطلاعات موجود، شرايط بناهاى حفارى شده در قسمت غربى آرمگاه ها، نشانگر وجود لايه هاى مختلفى هستند كه احتمالاً به دوران هاى متفاوتى تعلق دارند. در طول حفارى هاى هفت تپه علاوه بر كشف اين دو آرامگاه بزرگ، بازمانده هاى دو صفه بسيار بزرگ خشتى مشخص شده اند كه در مجاورت آنها اتاق ها و سالن هاى مختلفى قرار داشته اند. عمليات حفارى بصورت عمقى انجام شده و نيروى كار زيادى براى خاكبردارى بسيار عميق يك محوطه محدود به كار رفته است.